Hà Nội, tháng 09/2016

Anh lướt tay mình trên vai em, và nhìn sâu vào đôi mắt em. Bao giờ anh cũng thấy trong ánh nhìn ấy ẩn chứa cả một vũ trụ vô hình.

Một quyển sách nói về một thế giới không xa lạ với anh, nhưng hoàn toàn xa lạ với em: thế giới của vật lý lý thuyết. Vì lẽ đó, em nhìn nó bằng ánh nhìn của cá hồi Mắt Trong, một ánh nhìn thuần khiết của sự tìm tòi hiểu biết, một ánh nhìn nhỏ bé vào trong vũ trụ xa xôi và huyền ảo, một vũ trụ tĩnh lặng nhưng đẹp đẽ đến vô cùng.

Những ngày ở Sài Gòn, chở em phía sau xe, anh vẫn thao thao bất tuyệt kể với em về con đường tìm ra những phát kiến quan trọng của loài người, về những phương trình và những ý tưởng thiên tài. Nhưng thật ra, việc tìm ra một quyển sách như thế, trong một tiệm sách đầy mùi giấy ẩm mốc trong một ngày oi bức trên phố Đinh Lễ, bản thân đó cũng là một phát kiến thiên tài.

Quyển sách làm anh phải suy nghĩ lại toàn bộ vũ trụ mà chúng ta tồn tại trong đó, phải, và cũng không phải vì những lý thuyết, những phương trình chỉ nằm trên giấy. Quyển sách dạy anh rằng, nhiệt truyền đi không phải vì một quy tắc, hay một phương thức thần bí nào đó mà loài người chưa tìm ra được. Tất cả cuộc sống bao quanh chúng ta, chỉ đơn giản là những xác suất và cơ may.

Thế đấy. Đó là cơ may một phân tử chuyển động hỗn loạn có khả năng va chạm với một phân tử khác kề cận nó, và nhiệt được truyền đi. Đó là xác suất mà electron có thể tồn tại, hoặc không tồn tại tại một thời điểm. Đó là xác suất mà một bước nhảy năng lượng lượng tử xảy ra, và một photon chào đời để soi sáng trí tuệ nhỏ bé của loài người. Đó là xác suất mà trong một tỉ tỉ thiên hà xa xôi, tồn tại thứ gọi là Milky way (dải ngân hà của anh và của em). Đó là xác suất mà trong thiên hà đó, chúng ta, như một sự may rủi một phần tỉ tỉ tỉ, đủ điều kiện để hình thành trên quả đất này. Đó là xác suất mà trong bảy tỉ người trừ một trên trái đất này, anh đã gặp được em.

Bỗng dưng thế giới vật lý thống kê, môn học chỉ về những xác suất của vũ trụ này, hiện ra một cách vẹn nguyên và đẹp đẽ trong mắt một chú cá hồi. Tất cả chỉ là những cơ may. Cơ may đó đã tạo ra chúng ta, nuôi dưỡng trí tuệ nhỏ bé này, trao cho chúng ta sự tò mò vô hạn về chính vũ trụ, đã đưa ta đến với nhau, và không ngừng biết ơn vì chính cơ may đó.

Anh đã tìm ra em, cô gái chuyên Văn, đã trao cho anh quyển sách Bảy bài học hay nhất về vật lý, đánh thức lại ham muốn tìm tòi hiểu biết về vũ trụ bao la xung quanh anh, nhắc anh nhớ rằng, anh là chú cá hồi Ánh Bạc, và em là Mắt Trong. Em biết điều gì không, giữa đại dương bao la rộng lớn đó, chính là cơ may đã làm cho Mắt Trong lặng lẽ quan sát Ánh Bạc, và trao cho Ánh Bạc những điều tuyệt vời nhất.

Anh nhìn sâu vào đôi mắt em. Liệu em có tin không, anh đã thấy cả một vũ trụ đẹp tuyệt vời, vô hình, nhưng anh luôn cảm nhận được những nhịp vặn xoắn của không thời gian, cảm nhận được nhiệt, và cả những khoảng tối trong đấy. Và như đêm hai ta nhìn ngắm sao băng trên bãi biển, đó là vũ trụ đẹp nhất mà anh từng được thấy. Một vũ trụ của những xác suất và cơ may.